Xem bảng thông số của một tấm tiêu âm, bạn sẽ gặp ngay một con số nhỏ tên NRC, thường nằm đâu đó giữa 0 và 1. Nhiều người lướt qua nó để nhìn màu sắc, độ dày và giá. Nhưng con số này lại là cách nhanh nhất để biết vật liệu đó hút âm tốt hay chỉ trông có vẻ tiêu âm.
Bài viết này giải thích NRC là gì, đọc nó thế nào cho đúng, và vì sao NRC cao chưa chắc đã là lựa chọn tốt nhất cho căn phòng của bạn.
Chỉ số NRC là gì?
NRC là viết tắt của Noise Reduction Coefficient, thường được gọi là hệ số hấp thụ âm hay hệ số tiêu âm. Nó cho biết một vật liệu hút bao nhiêu âm thanh chạm vào bề mặt, thay vì để âm thanh dội ngược lại phòng.
Thang đo chạy từ 0 đến 1:
- NRC gần 0: vật liệu gần như phản xạ hết âm, như bê tông, kính hay gạch men.
- NRC gần 1: vật liệu hút phần lớn âm, thường là các loại xốp, nhiều sợi, nhiều lỗ rỗng như bông, sợi polyester hay len gỗ.
Cách nhớ đơn giản: NRC 0,5 có thể hiểu là vật liệu hút khoảng một nửa năng lượng âm chạm vào nó, nửa còn lại vẫn dội về phòng. Đây là cách hiểu cho dễ hình dung, còn con số thật phụ thuộc vào điều kiện thử nghiệm.
Một điểm quan trọng: NRC đo khả năng hấp thụ âm trong phòng, không phải khả năng chặn âm đi sang phòng bên. Phần này mình nói kỹ ở mục NRC và STC bên dưới.
NRC được tính như thế nào?
Phòng thí nghiệm đo hệ số hấp thụ của vật liệu ở nhiều tần số. NRC là trung bình cộng của bốn tần số 250 Hz, 500 Hz, 1000 Hz và 2000 Hz, sau đó làm tròn đến bội số gần nhất của 0,05. Đây là dải tần của giọng nói thông thường.
Ví dụ minh họa cho dễ hình dung (số giả định, không phải số của sản phẩm cụ thể):
| Tần số | 250 Hz | 500 Hz | 1000 Hz | 2000 Hz |
|---|---|---|---|---|
| Hệ số hấp thụ | 0,30 | 0,60 | 0,80 | 0,90 |
NRC = (0,30 + 0,60 + 0,80 + 0,90) ÷ 4 = 0,65
Vì NRC là số trung bình, hai vật liệu có cùng NRC vẫn có thể hút âm rất khác nhau ở từng tần số. Vật liệu A có thể hút tốt tiếng nói nhưng yếu ở tiếng trầm, vật liệu B thì ngược lại. Con số NRC không cho bạn thấy sự chênh lệch đó.
Cách đọc chỉ số NRC trong bảng thông số
Khi nhận bảng thông số từ nhà cung cấp, bạn nên nhìn vào năm điều thay vì chỉ nhìn một con số.
1. Độ dày mẫu thử. Cùng một vật liệu, mẫu dày hơn thường hút âm tốt hơn, nhất là ở tần số thấp. Một con số NRC chỉ có ý nghĩa khi đi kèm độ dày.
2. Cách lắp khi thử nghiệm. Mẫu có thể được đặt sát nền hoặc cách nền một khoảng hở. Có khoảng hở phía sau thì khả năng hút âm ở một số dải tần thường tốt hơn. Nếu thực tế bạn dán sát tường mà số liệu thử ở dạng có khoảng hở, kết quả tại phòng sẽ khác.
3. Bảng hệ số theo từng tần số. Nếu có, hãy xem cả dòng 125 Hz đến 4000 Hz. Phòng họp cần hút tiếng nói thì chú ý 500 đến 2000 Hz. Phòng có loa, nhạc hay tiếng trầm thì cần xem thêm dải thấp.
4. Tiêu chuẩn thử nghiệm. Phương pháp phổ biến là thử trong buồng âm vang theo ASTM C423 hoặc đo bằng ống trở kháng. Có tiêu chuẩn kèm theo thì số liệu đáng tin hơn.
5. Chỉ số khác đi kèm. Một số bảng ghi thêm αw (hệ số hấp thụ có trọng số theo chuẩn Châu Âu). Cách đọc tương tự NRC: càng cao thì hút âm càng tốt, nhưng αw xét trên dải tần rộng hơn.
NRC bao nhiêu là tốt?
Không có một mức duy nhất cho mọi phòng. Một vài mốc tham khảo thường được nhắc:
- Từ khoảng 0,5 trở lên thường được xem là đủ để bắt đầu giảm tiếng vang rõ rệt trong phòng.
- Từ khoảng 0,75 trở lên thường được xếp vào nhóm vật liệu tiêu âm tốt.
Các mốc này mang tính tham khảo. Điều quyết định hiệu quả thật là bạn phủ bao nhiêu diện tích, đặt ở đâu và căn phòng đang vang vì lý do gì.
Một phòng họp nhỏ ốp vài mảng tiêu âm đúng chỗ có thể êm hơn hẳn một phòng ốp kín vật liệu NRC cao nhưng bố trí lệch. Ngược lại, ốp quá nhiều ở mọi bề mặt có thể làm phòng bị “chết tiếng”, nói chuyện nghe khô và mệt tai.
NRC và STC: đừng nhầm hai chỉ số này
Đây là chỗ nhiều người chọn sai vật liệu nhất.
| NRC | STC | |
|---|---|---|
| Đo cái gì | Mức hấp thụ âm bên trong phòng | Mức chặn âm truyền qua tường, trần, sàn |
| Giải quyết vấn đề | Phòng bị vang, nói khó nghe, âm dội lại | Tiếng ồn từ phòng bên, từ ngoài đường lọt vào |
| Vật liệu hay gặp | Tấm polyester, gỗ tiêu âm, len gỗ, vải nỉ | Tường nhiều lớp, bông khoáng, cao su non, cửa kín |
Nếu phòng bị vang mà bạn tìm vật liệu STC cao thì sẽ không hết vang. Nếu bị ồn từ nhà bên mà dán thêm tấm NRC cao lên tường thì tiếng ồn vẫn truyền sang. Bạn có thể đọc thêm cách phân biệt hai hướng xử lý này trong bài tiêu âm và cách âm khác nhau như thế nào.
Những sai lầm thường gặp khi dựa vào NRC
- Chỉ so một con số. Hai tấm cùng NRC nhưng khác độ dày, khác cách lắp thì hiệu quả khác nhau.
- Chọn NRC cao nhất mà bỏ qua mục đích phòng. Studio, lớp học, nhà hàng và phòng họp cần mức tiêu âm khác nhau.
- Nhầm NRC với khả năng cách âm. Đã nói ở trên.
- Bỏ qua thẩm mỹ và độ bền. Vật liệu tiêu âm tốt nhưng không hợp nội thất, hoặc khó thi công, vẫn là lựa chọn kém.
Danh sách lỗi thi công đi kèm thì có ở bài những sai lầm khi thi công tiêu âm.
Chọn vật liệu tiêu âm theo không gian
Thay vì bắt đầu từ con số NRC, hãy bắt đầu từ căn phòng: bao nhiêu người dùng, nói hay nghe nhạc, nền tường trần là gì, ngân sách và phong cách nội thất ra sao. Sau đó mới dùng NRC để so sánh giữa các lựa chọn phù hợp.
Một vài hướng thường được cân nhắc:
- Văn phòng, phòng họp, lớp học: cần giảm tiếng vang của giọng nói. Tấm tiêu âm Polyester Fiber nhẹ, nhiều màu, dễ ốp tường hoặc treo trần.
- Không gian cần vẻ ấm của gỗ: gỗ tiêu âm đục lỗ hoặc gỗ tiêu âm soi rãnh vừa trang trí vừa xử lý âm. Xem thêm nhóm gỗ tiêu âm để chọn bề mặt.
- Điểm nhấn trang trí, mảng tường lớn: tấm len gỗ tiêu âm có kết cấu sợi gỗ, nhìn rất khác so với tấm phẳng.
- Hội trường, sảnh lớn dội âm nhiều: nên tính tổng thể theo diện tích, xem bài giải pháp xử lý tiếng vang cho hội trường lớn.
- Còn phân vân giữa các loại: bài vật liệu tiêu âm tốt nhất và so sánh gỗ tiêu âm và panel tiêu âm sẽ giúp bạn thu hẹp lựa chọn.
- Cần chặn tiếng ồn sang phòng bên: đây là bài toán cách âm. Bông khoáng Rockwool là một trong các vật liệu thường dùng trong kết cấu cách âm.
Gỗ Việt tư vấn như thế nào?
Với mỗi công trình, Gỗ Việt xem diện tích phòng, hiện trạng bề mặt, nguồn âm và mục đích sử dụng trước, rồi mới đề xuất loại vật liệu, độ dày và cách bố trí. NRC là một trong các căn cứ so sánh, không phải căn cứ duy nhất.
Nếu bạn đang có bảng thông số của một loại vật liệu và muốn nhờ xem giúp, hoặc cần báo giá theo diện tích phòng, bạn có thể liên hệ Gỗ Việt kèm kích thước phòng và vài tấm ảnh hiện trạng. Tham khảo thêm bảng giá vật liệu tiêu âm để ước ngân sách.
Câu hỏi thường gặp
NRC bao nhiêu thì được xem là tốt?
Không có mức cố định cho mọi phòng. Thông thường từ khoảng 0,5 trở lên bắt đầu giảm vang rõ, từ khoảng 0,75 trở lên được xem là hút âm tốt. Nhưng hiệu quả thực tế còn phụ thuộc độ dày, diện tích phủ và vị trí lắp.
NRC có phải chỉ số cách âm không?
Không. NRC đo khả năng hấp thụ âm trong phòng, giúp giảm vang và âm dội. Khả năng chặn âm giữa hai không gian được đánh giá bằng chỉ số khác như STC, cùng với cấu tạo tường, trần, sàn và cửa.
Có nên chọn vật liệu có NRC cao nhất không?
Không nhất thiết. Nên chọn theo mục đích phòng, rồi kết hợp NRC với độ dày, cách lắp, diện tích và thẩm mỹ. Phủ quá nhiều vật liệu hút âm có thể làm phòng nghe khô và thiếu tự nhiên.
Hai vật liệu cùng NRC thì có hút âm giống nhau không?
Chưa chắc. NRC là số trung bình của bốn tần số, nên hai vật liệu cùng NRC vẫn có thể hút khác nhau ở dải trầm hoặc dải cao. Nếu cần xử lý một dải tần cụ thể, hãy xem bảng hệ số theo từng tần số.
Gỗ Việt có tư vấn chọn vật liệu theo NRC không?
Có. Gỗ Việt tư vấn dựa trên nhu cầu sử dụng và hiện trạng công trình để chọn loại vật liệu, độ dày và cách bố trí phù hợp, thay vì chọn theo một thông số riêng lẻ.
Kết luận
NRC là con số giúp bạn so sánh nhanh khả năng hút âm của vật liệu, nhưng nó chỉ là điểm xuất phát. Đọc NRC cùng với độ dày, cách lắp, bảng hệ số theo tần số, và quan trọng nhất là hiểu căn phòng của mình đang gặp vấn đề gì. Khi đó con số mới thật sự giúp bạn chọn đúng.
Bài viết liên quan: